Zwiększone zapotrzebowanie na składniki odżywcze u kobiety w ciąży wiąże się z rozwojem płodu. Jednak rozwój ten jest uwarunkowany również stanem odżywienia matki przed zajściem w ciążę. Kobiety, które przed ciążą mają masę mniejszą niż należna, rodzą dzieci mniejsze od wartości przeciętnej. Jednocześnie częściej rodzą noworodki ważące mniej niż 2500 g, większa jest ich śmiertelność oraz częstotliwość wad neurologicznych, takich jak opóźnienie rozwoju umysłowego, wady wzroku i słuchu, trudności w nauce. Nieodpowiedni rozwój płodu może być spowodowany również zbyt niską energetycznością diety kobiety ciężarnej. Najbardziej szkodliwa dla płodu jest niedostateczna kaloryczność diety w III trymestrze ciąży. Kobiety, które w momencie zajścia w ciążę mają niedowagę, mogą przez odpowiednie odżywianie wyrównujące niedobory, zmniejszyć ryzyko wystąpienia wymienionych wad.

Z kolei kobiety otyłe w okresie ciąży mogą mieć problemy wynikające z rozwoju nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, poród bywa częściej powikłany. Noworodki matek z niewielką nadwagą są przeważnie większe od przeciętnej, a matki otyłe częściej rodzą dzieci o masie powyżej 4000 g, co zwiększa ryzyko wystąpienia urazów okołoporodowych.

Całkowity przeciętny przyrost masy ciała kobiety w czasie ciąży wynosi 10-12 kg. Powinien wynikać z rozwoju płodu i nie wiązać się z nadmiernym przyrostem tkanki tłuszczowej. Stwierdza się jednak duże odchylenia w przyroście masy ciała, nawet do 23 kg i więcej, co wskazuje na gwałtowny przyrost tkanki tłuszczowej. Zdarzają się również przypadki niewielkich przyrostów masy ciała, co również jest objawem niepokojącym. W pierwszych 3 miesiącach ciąży tempo przyrostu masy ciała kobiety jest małe (wynosi około 1 kg miesięcznie), by w kolejnych 6 miesiącach przyspieszyć do ok. 350-400 g/tydzień.

Dr Dariusz Włodarek
Katedra Dietetyki i Żywności Funkcjonalnej Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW w Warszawie