Normy definiujące niedokrwistość w czasie ciąży są różne. Można rozpatrywać parametry morfologiczne krwi w zależności od trymestru ciąży - ten sam stopień niedokrwistości będzie miał inne znaczenie na początku, w środku i pod koniec ciąży. Normy dla pierwszego trymestru są ze zrozumiałych względów nieco wyższe, niż dla ostatniego - im większe zapasy żelaza i lepsze parametry morfologiczne krwi na początku ciąży, tym mniejsze ryzyko rozwoju ciężkiej niedokrwistości pod koniec ciąży, kiedy płód pobiera od matki największą ilość żelaza.

Za ciężką niedokrwistość przyjmuje się w kolejnych trymestrach stężenie hemoglobiny niższe niż, odpowiednio w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze: 11, 10 i 9 g%. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia wartość ta nie powinna spadać poniżej 11 g%, niezależnie od etapu ciąży.

Żelazo jest słabo wchłaniane z przewodu pokarmowego - proces jego wchłaniania zachodzi w górnej części jelita cienkiego. Biodostępność żelaza zawartego w pokarmach wynosi około 10%, przy czym najlepiej wchłania się w środowisku kwaśnym, w postaci jonu dwuwartościowego (Fe 2+). Jon trójwartościowy (Fe 3+) jest redukowany do dwuwartościowego w obecności takich substancji, jak np. kwas askorbinowy. W komórce nabłonka jelita cienkiego żelazo ulega ponownemu utlenowaniu i wiązaniu z białkiem transportującym - transferyną. W zależności od aktualnego zapotrzebowania jest ono przekazywane do puli zapasowej i wiązane z ferrytyną, bądź ulega ponownej redukcji i zostaje włączone do puli czynnościowej. Hemosyderyna, to tkankowe złogi żelaza powstałe z rozpadu krwinek czerwonych, które ulegają fagocytozie przez makrofagi.

Całkowita ilość żelaza w ustroju wynosi około 5 g, z czego większość wchodzi w skład aktywnych substancji, takich jak hemoglobina, mioglobina i różne enzymy. Zapasy tkankowe stanowią około 20% tej wartości, czyli około 1 g. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo poza ciążą wynosi około 3-4 mg na dobę. W ciąży, głównie ze względu na potrzeby płodu, (ale także na budowę łożyska) i matki ( powiększanie się mięśnia macicy i wzrost objętości krwinek czerwonych) dochodzi do znacznego wzrostu tego zapotrzebowania. Całkowita ilość żelaza niezbędna dla rozwoju ciąży wynosi około 800 mg. Niewielkie obniżenie stężenia żelaza w surowicy i w tkankach kobiet ciężarnych jest fizjologią.

Poza ciążą niedokrwistość z niedoboru żelaza powoduje typowe zmiany w parametrach krwinki czerwonej. Dochodzi do zmniejszenia jej objętości (MCV), zmniejszenia średniej masy (MCH) oraz stężenia (MCHC) hemoglobiny w krwince. Taki obraz występuje u niektórych kobiet, które zachodzą w ciążę mając już rozwiniętą niedokrwistość z niedoboru żelaza lub znacznie zubożone jego zasoby. Generalnie uważa się, że objętość krwinki czerwonej nie jest dobrym parametrem służącym do rozpoznawania niedokrwistości z niedoboru żelaza, ponieważ nasilona fizjologicznie erytropoeza prowadzi do powstawania większej liczby młodych, dużych krwinek czerwonych i w praktyce nie stwierdzamy mikrocytozy.