Najczęstszą przyczyną prawdziwej niedokrwistości w czasie ciąży jest niedobór żelaza, którego późnym objawem jest obniżenie stężenia hemoglobiny. Zwykle niedoborowi żelaza towarzyszy niedobór kwasu foliowego, sporadycznie zaś niedokrwistość jest wynikiem obniżonego stężenia witaminy B12.

Niezależnie od przyczyny, niedokrwistość występująca w czasie ciąży stanowi poważny problem dla kobiety oraz rozwijającego się płodu i noworodka. Może ona być powodem wielu patologii położniczych oraz odbijać się niekorzystnie na stanie dziecka, nawet przez długi czas po porodzie.

Ciąża jest stanem zwiększonego zapotrzebowania na żelazo oraz kwas foliowy i witaminę B12. Do obniżenia stężenia żelaza do poziomu niewystarczającego, aby zapewnić prawidłową erytropoezę może dochodzić w mechanizmie zbyt małej podaży żelaza w diecie, utrudnionego wchłaniania lub niekontrolowanej jego utraty. Skutkuje to początkowo zubożeniem zapasów tkankowych (żelazo jest magazynowane w postaci ferrytyny), następnie spadkiem stężenia żelaza w surowicy, a dopiero ostatnim objawem niedoboru żelaza jest upośledzenie syntezy hemoglobiny i niedokrwistość.

Najczęstszym powodem niedoboru żelaza jest nieprawidłowa dieta. Ponieważ duża ilość najlepiej wchłanialnego żelaza znajduje się w mięsie, typowym przykładem takiej diety jest dieta wegetariańska, która przyczynia się jednocześnie do niedoborów witaminy B12.

Trzeba pamiętać jednak, że do obniżenia stężenia żelaza dochodzi również w licznych stanach chorobowych. Należą do nich zaburzenia wchłaniania z przewodu pokarmowego, które w czasie ciąży mogą wynikać ze zmniejszonej kwaśności soku żołądkowego lub wymiotów, procesy zapalne, choroby nerek, ostre lub przewlekłe krwawienia itp. Wystąpieniu niedokrwistości z niedoboru żelaza sprzyjają również zaniedbania higieniczne jamy ustnej w postaci stanów zapalnych i próchnicy zębów.

Szczególnie narażone na wystąpienie niedokrwistości w czasie ciąży są kobiety, które już przed zajściem w ciążę mają zmniejszone zasoby żelaza. Dotyczy to najczęściej kobiet pochodzących z ubogich rodzin, które nie stosują odpowiedniej diety lub są po prostu zaniedbane. Występowaniu niedokrwistości sprzyjają krótkie odstępy między kolejnymi ciążami, kiedy nie dochodzi do pełnej odbudowy zapasów żelaza i witamin krwiotwórczych. W związku z większym zapotrzebowaniem częściej również pojawia się ona w ciąży mnogiej.