O kwasie foliowym mówi i pisze się dość mało, a przecież jego znaczenie dla organizmu jest ogromne. Wystarczy powiedzieć, że niedobór tego związku może spowodować nie tylko powstanie ciężkich zaburzeń rozwojowych u płodu, ale także niedokrwistość, ciężką biegunkę a nawet upośledzenia funkcji układu nerwowego. Ostatnie zaś badania donoszą o wpływie kwasu foliowego na homocysteinę - aminokwas, który przy podwyższonym poziomie zwiększa ryzyko zamknięcia się tętnic (szyjnych - czyli udaru mózgu, tętnic serca - zawału).

Kwas foliowy, czyli witaminę B9, odkryto dość przypadkowo na przełomie lat 30-tych i 40-tych XX wieku, kiedy to zauważono, że na wywoływaną sztucznie u niektórych ssaków niedokrwistość, świetnym lekiem okazują się być... drożdże. Badania kontynuowano, aż okazało się, że drogocenny związek występuje w wielu produktach spożywczych takich jak lucerna, otręby czy szpinak, z którego wreszcie w 1941 roku wyodrębniono związek nazwany kwasem foliowym, czyli potocznie mówiąc - kwasem liściastym (od łac. folium - liść).

Witamina B9 jest jasnożółtą substancją łatwo rozpuszczalną w wodzie, ale uwaga -wrażliwą na wysokie temperatury i światło słoneczne. Pamiętać zatem musimy, że gotowanie, smażenie czy pieczenie produktów zawierających kwas foliowy znacznie obniża jego wartość. Dlatego, mimo, iż występuje w przyrodzie dość powszechnie, łatwo o niedobory witaminy B9 w naszym organizmie.

Warto jeszcze dodać, iż kwas foliowy jest witaminą egzogenną, co znaczy, że nie jest on syntetyzowany w organizmie. Częste jego niedobory występują nie tylko ze względu na nieprawidłowości w codziennej diecie, ale również na spożywanie przetwarzanej żywności, która tego kwasu zawiera coraz mniej.

I tu zaczynają się problemy. Kwas foliowy bowiem bierze udział w bardzo wielu procesach metabolicznych, w syntezie związków zwanych purynami, pirymidynami i aminokwasami.

Odgrywa także ważną rolę w procesie podziału komórek, a wraz z witaminą B12 współuczestniczy w regulacji tworzenia i dojrzewania czerwonych krwinek. Dlatego kiedy w organizmie zaczyna brakować odpowiedniej ilości kwasu foliowego, szybko możemy zacząć mieć kłopoty z niedokrwistością, biegunką, a jeśli stan ten będzie się przedłużał - ze skutkami spowolnienia syntezy DNA i podziału komórek, czy nawet upośledzenia funkcji układu nerwowego. W rezultacie zaczną nasilać się procesy miażdżycowe, co może później objawiać się chorobą niedokrwienną serca a nawet udarami mózgu. Zaburzenia dotyczące podziału komórek sprzyjają powstawaniu raka, a więc niedobór witaminy B9 może powodować transformacje nowotworowe.

Z udziałem kwasu foliowego powstają niezwykle ważne dla równowagi psychicznej związki takie jak serotonina czy noradrenalina. Pierwszy z nich działa kojąco, uspokajająco nastrajając nas optymistycznie, drugi odpowiedzialny jest za dynamikę i aktywność organizmu. Można więc śmiało powiedzieć, że niedobory witaminy B9 są jedną z ważniejszych przyczyn zaburzeń o podłożu depresyjnym.

Ostatnio kwas foliowy spotkał kolejny awans - jest ważnym czynnikiem w profilaktyce chorób układu krążenia. Uczestnicząc w metabolizmie homocysteiny, zmniejsza ryzyko zamykania się tętnic, zwłaszcza u mężczyzn, a tym samym zmniejsza ryzyko zawału czy udaru mózgu.

Warto także podkreślić, iż przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego raz dziennie w pełni zabezpiecza średnie zapotrzebowanie organizmu na tę witaminę, spożycie zaś dużych dawek kwasu foliowego może mieć niepożądane skutki, np. w postaci utrudnienia rozpoznania niedoboru witaminy B12.